Denizli Haber - Türk siyasi tarihine kara bir leke olarak geçen 27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından, Yassıada'da kurulan sözde mahkemelerde yargılanan Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın idam edilmesinin üzerinden tam 64 yıl geçti. Türk demokrasisi, 16 ve 17 Eylül 1961 tarihlerinde yaşadığı bu acı günleri hiçbir zaman unutmadı.
DARBE VE YASSIADA YARGILAMALARI
27 Mayıs 1960'ta Türk Silahlı Kuvvetleri içerisindeki bir grup subay, "Milli Birlik Komitesi" adıyla yönetime el koydu. Anayasa ve Türkiye Büyük Millet Meclisi feshedilirken, dönemin Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes dahil olmak üzere çok sayıda Demokrat Parti (DP) mensubu tutuklandı.
Tutuklanan siyasetçiler, Yassıada'da kurulan özel mahkemelerde yargılandı. Türk demokrasi tarihinin en tartışmalı davalarından biri olan bu yargılamalarda, sanıklara savunma hakkının tam olarak verilmediği, adil bir yargılama sürecinin işletilmediği sık sık dile getirildi. 14 Ekim 1960'da başlayan yargılamalar, 15 Eylül 1961'de karara bağlandı. Mahkeme, 15 kişiyi idam cezasına çarptırırken, 592 sanık hakkında çeşitli kararlar verdi.
MENDERES VE ARKADAŞLARININ İDAMI
Yüksek Adalet Divanı'nın verdiği idam kararları, Milli Birlik Komitesi tarafından onaylandı. Eski Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın cezası yaş haddi nedeniyle müebbet hapse çevrilirken, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın cezaları 16 Eylül 1961'de, Adnan Menderes'in cezası ise 17 Eylül 1961'de İmralı Adası'nda infaz edildi.
İdam sehpasına metanetle çıkan liderlerin son sözleri, Türk halkının hafızasına kazındı. Fatin Rüştü Zorlu, idamından önce ailesine bir mektup yazarak "Sakinim, huzur içindeyim. Benim için üzülmeyin" dedi. Hasan Polatkan ise son nefesinde ailesine "Suçsuzum" mesajını yolladı. 10 yıl boyunca Başbakanlık yapan Adnan Menderes'in son sözleri ise "Hayata veda etmek üzere olduğum şu anda devletim ve milletime ebedi saadetler dilerim" oldu.
SİYASİ VE EKONOMİK DÖNÜŞÜMÜN MİMARI: ADNAN MENDERES
1950'de girdiği ilk seçimden yüzde 52,7 gibi ezici bir oranla zaferle çıkan Adnan Menderes, "Yeter söz milletindir" sloganıyla siyasete damga vurdu. 10 yıllık başbakanlık döneminde Türkiye'yi birçok alanda dönüştüren Menderes hükümeti, özellikle ekonomik liberalleşme politikalarıyla öne çıktı.
Ayrıca, Kore Savaşı'na asker göndererek Türkiye'nin NATO'ya girmesinin önünü açtı, Arapça ezan yasağını kaldırarak dini özgürlüklerin önünü açtı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün resimlerini yeniden paralara bastırdı.
İTİBARLARININ İADESİ VE YASSIADA'NIN DÖNÜŞÜMÜ
Yıllar sonra gelen siyasi iradeyle, 11 Nisan 1990'da kabul edilen bir kanunla Menderes, Polatkan ve Zorlu'nun itibarları iade edildi. Naaşları, devlet töreniyle İmralı'dan alınarak İstanbul Vatan Caddesi'nde inşa edilen Anıt Mezara taşındı.
Demokrasinin yargılandığı ada olarak bilinen Yassıada ise, darbenin 60. yıl dönümünde Demokrasi ve Özgürlükler Adası adıyla halka açıldı. Bu adımlar, Türk halkının demokrasi şehitlerine olan vefasını gösteren önemli semboller oldu.
